Rynek kapitałowy i jego podstawowe funkcje

Admiral Markets

Rynek finansowy stanowi bardzo istotną część gospodarki każdego kraju. Na rynku finansowych dochodzi do transakcji instrumentami finansowymi między kupującym a sprzedającym. Można powiedzieć, że dochodzi do transferu środków do podmiotów, które zgłaszają na nie zapotrzebowanie od podmiotów, które dysponują nadwyżkami i chcą te nadwyżki zainwestować. Rynek finansowy dzielimy na kilka segmentów, choć nie jest to podział powszechnie akceptowany, gdyż istnieje pewna dowolność w tej kwestii. Niemniej jednak można spotkać często następujący podział:

Rynek pieniężny jest miejscem obrotu krótkoterminowymi instrumentami finansowymi o okresie zapadalności do jednego roku (okres, w którym istnieją). Przykładem instrumentu rynku pieniężnego jest bon skarbowy lub bon pieniężny. Pierwszy emitowany jest przez państwo a drugi przez bank centralny. Są to krótkoterminowe papiery dłużne służące sfinansowaniu bieżących potrzeb.

Rynek kapitałowy jest określany, jako miejsce obrotu średnio - oraz długoterminowymi papierami wartościowymi, gdyż ich okres zapadalności wynosi powyżej jednego roku. Są nimi dłużne papiery wartościowe, czyli obligacje oraz własnościowe papiery wartościowe zwane po prostu akcjami.

Rynek depozytowo - pożyczkowy jest miejscem, gdzie można uzyskać kapitał w formie kredytów oraz pożyczek ze środków zgromadzonych w formie lokat oraz depozytów.

Rynek walutowy jest miejscem wymiany waluty jednego kraju na walutę drugiego. Dzięki rynkowi walutowemu może rozwijać się handel międzynarodowy.

Rynek instrumentów pochodnych - jest to umowa między kupującym a sprzedającym, w której realizacja zależy od ceny instrumentu bazowego, na który opiewa instrumenty pochodny.

Rynek kapitałowy

Rynek kapitałowy służy do pozyskania oraz efektywnego lokowania kapitału na dłuższy okres, czyli powyżej jednego roku. W zdrowej gospodarce rynek kapitałowy pełni bardzo ważną rolę, którą można opisać następująco:

  • Mobilizacja kapitału, która polega na udostępnieniu atrakcyjnego miejsca, gdzie można lokować kapitał przez inwestorów, czyli zamiana oszczędności w inwestycje w celu uzyskania przyszłych korzyści majątkowych.
  • Alokacja kapitału, czyli kierowanie środków pieniężnych do sektorów gospodarki, które wykorzystają w najbardziej efektywny sposób zgromadzony kapitał.
  • Wycena kapitału i ryzyka, rynek kapitałowy umożliwia uzyskanie informacji na temat rynkowej cenie danych papierów wartościowych, co pozwala określić, czy owe papiery są niedowartościowane lub przeciwnie przewartościowane.

Akcje

Jednym z podstawowych instrumentów finansowych, który jest przedmiotem obrotu na rynku kapitałowym jest akcja. Akcje są emitowane przez spółki akcyjne. Spółka chcąc pozyskać kapitał na inwestycje, rozwój firmy, sprzedaje swoje udziały w postaci akcji. Z kolei inwestor może zainwestować swoje oszczędności w celu ich pomnożenia, jeżeli uważa, że spółka jest rozwojowa.

Akcje mogą być oferowane na rynku pierwotnym albo wtórnym. Rynek pierwotny charakteryzuje się tym, że akcje są oferowane przez emitenta. Firma chcąca zdobyć kapitał na inwestycje i rozwój przekształca się w spółkę akcyjną, tym samym oferując udziały w spółce poprzez zakup akcji. Spółka musi zorganizować pierwszą ofertę publiczną (Initial Public Offering, IPO). Aby IPO się odbyło musi zostać przygotowany prospekt emisyjny. Dokument ten stanowi informację o spółce, oferowanych papierach wartościowych itd. Inwestor nabywając akcje spółki staje się jej akcjonariuszem, czyli współwłaścicielem spółki.

Rynek wtórny jest miejscem obrotu już wyemitowanych papierów wartościowych. Nabyte papiery wartościowe mogą być sprzedane przez właścicieli na rynku wtórnym. Na rynku wtórnych emitent nie jest już zasilany w kapitał, tylko inwestorzy spekulują odnośnie przyszłej ceny akcji. Jeżeli inwestor dobrze oszacuje przyszły ruch cen akcji może zarobić na różnicy w cenach.

Kontrakty CFD

Akcjonariusz nabywając jakąś cześć akcji staje się jej współwłaścicielem, przykładowo 50 tysięcy akcji z miliona oferowanych, co będzie oznaczać 5% udziałów we własności spółki. Oprócz prawa własności i tym samym możliwości zarobku na wzroście cen akcji, gdy zdecyduje się je sprzedać, inwestor ma jeszcze kilka dodatkowych praw.

Prawo głosu na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy pozwala wszystkim akcjonariuszom mieć głos w sprawie najważniejszych decyzji podejmowanych w firmie. Ilość głosów jest adekwatna do ilości posiadanych akcji. Akcjonariusz decydują o wyborze Rady Nadzorczej, wysokości dywidendy, fuzji z innymi firmami, zatwierdzanie sprawozdań finansowych etc. Podstawowym organem w spółce jest Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy (WZA), następnie Rada Nadzorcza sprawująca nadzór nad Zarządem oraz wspomniany Zarząd spółki zarządzający na co dzień spółką.

Prawo do dywidendy. Inwestor nabywając akcje liczy na wzrost ich ceny lub/oraz na zyski w postaci dywidendy. Firmy zazwyczaj osiągają zyski, czyli przychody spółki przewyższają poniesione koszty, jest to główny cel każdego przedsiębiorstwa. Jeżeli w danym okresie, zazwyczaj jednego roku, przychód przewyższa koszty oraz po zapłaceniu podatków, odsetek od zaciągniętych kredytów i innych zobowiązań na koncie firmy pozostają jeszcze środki, to znaczy, że firma uzyskała w danym okresie rozliczeniowym zysk netto. WZA spółki dezydują o podziale zysku netto. Podział ten wygląda następująco:

  • Zysk zatrzymany, który pozostaje w spółce powiększając kapitał własny i może służyć do realizacji przyszłych inwestycji.
  • Zysk do podziału, czyli dywidenda zostaje wypłacona akcjonariuszom. Przykładowo firma osiągnęła zysk netto wynoszący 10 mln złoty. Spółka zdecydowała się przeznaczyć 10% na dywidendę, czyli 1 mln złoty. Na rynku jest milion akcji, co oznacza, że na jedną akcję przypada 1 złoty dywidendy.

Prawo udziału w masie likwidacyjnej. W momencie, gdy spółka ogłasza upadłość akcjonariusze mają prawo do udziału w masie likwidacyjnej zgodnie ze posiadanymi akcjami.

Prawo poboru oznacza, że w momencie, gdy spółka zdecyduje się na nową emisję akcji dotychczasowi akcjonariusze mają prawo zakupu nowej emisji, gdyż udział we własności spółki po nowej emisji zmniejszy się. W celu zachowania proporcji stary akcjonariat ma prawo zakupu nowych akcji po ustalonej cenie emisyjnej. Prawo przysługuje przez pewien okres pewien zazwyczaj kilka tygodni.

Prawo do kontroli zarządu spółki. Akcjonariusze spółki są jej właścicielami, więc mają prawo kontrolować sposób zarządzania nią. Nadzór nad zarządem sprawuje Rada Nadzorcza, którą wybierają właśnie akcjonariusze. Dobór odpowiednich ludzi pozwoli na sprawny nadzór na firmą. Ponadto akcjonariusze mają w różne dokumenty spółki, w tym sprawozdania finansowe.

Omówione prawa dotyczą praktycznie tak zwanych akcji zwykłych. Na rynku możemy jeszcze spotkać akcje uprzywilejowane, w kwestii głosu na WZA, co do dywidendy lub akcje uprzywilejowane w kwestii udziału w masie likwidacyjnej. Czasami przywileje mogą być łączone.

Inwestując na rynku akcji możemy spotkać się z kilkoma wskaźnikami, które pozwolą nam oszacować sytuację spółki.

Zysk na akcję (Earnings Per Share, EPS) jest to iloraz zysku netto oraz liczby akcji. Inwestorom zależy, aby wskaźnik był jak najwyższy, jednak zysk netto jest wartością księgową i nie zawsze oddaje prawdziwą sytuację spółki.

Dywidenda na akcję (Dividend Per Share, DPS), czyli iloraz dywidendy i liczby akcji. Zazwyczaj inwestorzy liczą na dużą dywidendę, choć im większy zysk do podziału, tym mniej kapitału pozostanie na przyszłe inwestycje spółki.

Stopa dywidendy (Dividend Yield) stanowi iloraz dywidendy przypadającej na jedną akcję oraz ceny rynkowej akcji. Wyższa wartość wskaźnika będzie oznaczać wyższy dochód z zainwestowanego kapitału, ale jednocześnie oznacza to, że firma ma mniej kapitału na inwestycje.

Wskaźnik cena-zysk (Price-Earnings Ratio, P/E) jest ilorazem ceny rynkowej akcji oraz zysku netto przypadającego na jedną akcję. Ogólnie uważa się, że im niższa wartość wskaźnika, tym lepiej, akcje są tanie. Jednak zysk netto jest zapisem księgowym, więc nie musi oddawać rzeczywistej sytuacji. Ogólnie można w skrócie powiedzieć, że wskaźnik mieszczący się w przedziale od 0 do 7 będzie oznaczać tanie akcje, ale oczywiście należy go porównać z wskaźnikiem całego sektora. Również panuje przekonanie, że wskaźnik powyżej 15 oznacza akcje przewartościowane.

Wskaźnik cena-wartość księgowa (Price-Book Value Ratio, P/BV) oznacza iloraz ceny akcji oraz wartości księgowej. Wskaźnik poniżej 1 oznacza niską cenę akcji w porównaniu z wartością księgową spółki, akcje niedowartościowane. Wskaźnik powyżej 3 przez wielu uznawany jest za znak przewartościowania akcji.

Akcje to nie jedyne instrumenty udziałowe na rynku kapitałowym. Mogą nimi być w szczególności:

  • Jednostki uczestnictwa w otwartych funduszach inwestycyjnych, które są sprzedawane tylko poprzez towarzystwa funduszy inwestycyjnych (TFI), nie występują w obrocie wtórnym. TFI inwestują w imieniu swoich klientów.
  • Certyfikaty inwestycyjne w zamkniętych funduszach inwestycyjnych są dostępne na rynku wtórnym, a ich cena zależy od osiągniętych wyników.
  • Certyfikaty indeksowe, zwane również pod nazwą Exchange Traded Fund, ETF jest instrumentem emitowanym przez instytucję finansową, której wartość zależy od instrumentu bazowego, indeksu giełdowe, grupy spółek, metali etc. Inwestowanie w tego typu instrumenty to po prostu inwestycje w firmy, które dokonują inwestycji.

Obligacje

Drugim instrumentem obok akcji występującym na rynku kapitałowym jest obligacja. Jest to dłużny papier wartościowy, w którym emitent pożycza kapitał od osoby, która zakupiła obligację, czyli obligatariusza. Kapitał pożyczany jest na minimum rok.

Możemy podzielić obligacje ze względu na sposób płacenia kuponu (oprocentowanie):

  • Obligacje o stałym oprocentowaniu oznaczają stałe i znane z góry oprocentowanie.
  • Obligacje o zmiennym oprocentowaniu, w której oprocentowanie zależy zazwyczaj od stóp na rynku międzybankowym (WIBOR, LIBOR, EURIBOR).
  • Obligacje zerokuponowe oznaczają, że inwestor kupuje taki papier z dyskontem. Taniej, niż wartość nominalna, a w momencie wygaśnięcia otrzymuje wartość nominalną obligacji.

Kolejnym głównym podziałem obligacji jest podział ze względu na rodzaj emitenta:

  • Obligacje skarbowe, emitowane przez państwa.
  • Obligacje komunalne, emitowane przez gminę.
  • Obligacje przedsiębiorstw, emitowane przez firmy w celu sfinsowania inwestycji.

Podsumowanie

Rynek kapitałowy może stanowić dobre miejsce do ulokowania posiadanych nadwyżek oszczędności. Zazwyczaj instrumenty rynku kapitałowego dają większą stopę zwrotu od oprocentowania otrzymanego z lokat oraz depozytów. Jednak otrzymanie większej stopy zwrotu wiąże się zazwyczaj z ponoszeniem większego ryzyka, a inwestowanie na rynku akcji wymaga odpowiedniego przygotowania i doświadczenia.

Rachunek Admiral Markets

Ciekawą alternatywą dla kasowego rynku akcji jest rynek kontraktów CFD, na którym dostępna jest dźwignia finansowa. Rynki lewarowane dają możliwość osiągnięcia zysków przy mniejszym kapitale, choć oczywiście ryzyko straty również się zwiększa. Handel na rynku akcji poprzez kontrakty CFD warto połączyć z narzędziami rozszerzenia Supreme Edition na platformie MT4. Przykładowo Mini Terminal pozwala z poziomu wykresu dokonywać transakcji, składać zlecenia z limitem, stop, a także ustawić zlecenie obronne stop-loss oraz zlecenie zamykające transakcję z zyskiem take-profit. Z kolei na Trade Terminalu możemy ustawić automatyczne zamknięcie części pozycji, np. połowę, przesunięcie zlecenia SL orz TP. Tylko MT4 Supreme Edition autorstwa Admiral Markets daje możliwości wykorzystania w pełni opisanych funkcji. Platforma MT4 Suprem Edition jest całkowicie darmowa na rachunku rzeczywistym oraz można jej używać przez 30 dni na rachunku demonstracyjnym. Okres ten można wydłużyć, jeżeli uznasz, że potrzebujesz więcej czasu na testowanie swoich strategii na rachunku demonstracyjnym.